Ana Sayfa Geri Dön İçerik

[Company Logo Image]Dissosiyatif
 

 Ana Sayfa
Geri Dön

 

 

DİSSOSİYATİF BOZUKLUK

    Dissosiyatif bozukluklar son zamanlarda daha iyi tanınır hale gelmiştir. Dissosiyatif bozuklukların başlıca özelliği bütünleşmiş ,bilinç , bellek , kimlik ,ve çevrenin algılanmasında güçlük olmasıdır.

    Dissosiyatif amnezide kişinin geçmişe ait belleğinde boşluklar olması yani yaşadığı dönemleri şu an hatırlamadığı bir durumun olmasıdır. Bu durum kişinin geçmişteki bütün hayatına dair herhagi bir zaman dilimi olabilir.

    Dissosiyatif füg denen durumda ise kişinin hiç farkında olmadan kendini faklı bir yerde bulması olayıdır. Yani farkında olmadan bir yerden bir yere gitmesi ve o gittiği yere neden ve niçin geldiğinin bilememesidir.

    Dissosiyatif kimlik bozukluğunda ise kişi , kendisine ait önemli bilgileri başka bir neden olmadan , normal bir unutkanlık ile açıklanamayacak şekilde unutması ve belli bir zaman diliminde farklı kişilik yapılarına göre davranması durumudur.

    Dissosiyatif kimlik bozukluğunun bir çok diğer belirtisi vardır. Psikosomatik şikayetler dissosiyatif bozukluklarda sık görülür ; Kronik ağrılar, bayılmalar , bedensel ağrı şikayetleri gibi durumlarda eğer belli bir tıbbi neden tespit edilemezse bu bozukluk ayrıcı tanıda düşünülmelidir.

    Dissosiyatif bozukluklarda depresyon , yaygın anksiyete bozukluğu , travma sonrası stres bozukluğu gibi ek psikiyatrik bozukluklar sık görülür.

DİSSOSİYATİF AMNEZİ

Kişilerin önemli kişisel bilgilerini hatırlayamama halidir. Bu durumda sadece belli bir takım hatıra, duygu ve düşünceler değil (evlilik , mezuniyet törenleri gibi), daha uzun yaşantılar (çocukluk çağlarına ait dönemler ya da ilkokul yılları gibi) hatırlanamayabilir. Bu belli bir konuya has olabileceği gibi o döneme ait her anıyı da içine alabilir. Gün içinde tekrarlayan unutkanlık dönemleri ile de seyredebilir. Yaygın görülmektedir. Travmatik hatıraların kişiyi etkilemesini önlemek için vücudun bilinçdışı olarak kullandığı bir savunma şeklidir.

Dissosiyatif fug:

Kişinin aniden kendisini nasıl geldiğinden habersiz olduğu bir yerde bulması, geçen sürede yaptıklarından habersiz olduğu, farklı bir kişi gibi davrandığı dönemlerdir. Bu dönemlerde kişilerin seyahatler yapabildiği, kişiliklerinden farklı davranışlar sergileyebildikleri gözlenmiştir. Tek başına görülmesinden ziyade, dissosiyatif kimlik bozukluğu içinde bir öğe olarak bulunmaktadır.

Depersonalizasyon bozukluğu

Kişinin vücudunun tümü ya da bir kısmına yabancılaşması (gerçekdışılık hissi, vücudun, kol ve bacaklarının değiştiği hissi, kendini dışarıdan film izler gibi seyrediyor olma, bedeninden ruhunun ayrılıyor olduğu hissi, sanki bir sis perdesi ardından etrafına bakıyor gibi olma vb.) şeklinde daha farklı bir algılayış içine girilmesidir. Bazen etrafını, yaşadığı ortamı da yabancı veya daha farklı hissetme hali (derealizasyon) ile birlikte olabilir.

Histerik psikoz:

Kişi için çok önemli, üzücü ani bir durum ya da ağır bir gerilimli süreç sonrasında, olmayan sesler duyma, görüntüler görebilme, düşünce bozuklukları, kendi ve etrafına yabancılaşma, çocuksu ve normal dışı davranışlar, ağlayıp-gülme gibi duygusal görünümde ani ve aşırı değişiklikler ya da tepkisizlik hali ile kendini gösterir. Ilerleyici degildir. Birkac saat, bazen de birkac hafta surebilir. Halk arasinda "cinnet gecirdi" denilen durumdur. Hastaneye yatis gereklidir. Bu durumun altinda dissosiyatif kimlik bozuklugu olabileceginden, olayi bir buzdaginin ustu gibi dusunerek gorunmeyen kisma yonelik tedavi baslatilmalidir.   

DİSSOSİYATİF KİMLİK BOZUKLUĞU (DKB)

    Kisinin icinde birbirinden farkli kisilikler hissedip, bu kisiliklere uyan davranislarda bulunmasi, bu kisiliklerin etkisi altinda oldugu anlarda yaptiklarindan habersiz olma halidir. Bu kisilikler bireyin kendi cinsiyetinden, yas grubundan, sosyoekonomik ve kulturel durumundan farkli olabilir. Bu kisiliklere ait kafasinin icinden gelen ve kendisini yonlendiren sesler duyabilir. Farkli kisilikler var olan "evsahibi" kisilige zarar verici davranislar gosterebilir (es ya da karsi cinsle uygunsuz iliskiler, suca yonelik davranislar gibi). Evsahibi kisiligi oldurup, yerine gecmek icin intihar girisimlerinde bulunabilirler.

Nasil olusmaktadir?

Genellikle cocukluk yaslarinda cok agir fiziksel (dovulme, agir cezalandirmalar), cinsel (tecavuz, cinsel tacizler) ve duygusal (sevgi gosterilmeme, saglik, egitim ihmalleri ve bakim gereksinimlerinin yerine getirilmemesi gibi) travma yasantilari sonrasinda gelisir. Bu donemde cocuk bu olaylar esnasinda kendini olayin etkisinden kurtarmak icin bir savunma mekanizmasi seklinde “o olayi yasayan ben degilim, bu olanlar bana yapilmiyor, ben bunlari hissetmiyorum” vb dusunce degisiklikleri gelistirir. Bu zamanla normal disi bir hal alip, bu bozukluga donusur. Bu sekil bir savunma sureci, agir travmalara uyum saglamada onemli bir yere sahiptir.

Dissosiyatif kimlik bozuklugunun birincil belirtileri:

Iki ya da daha fazla birbirinden ayri kimligin ayni kiside varligi (herbirinin kendi icinde sureklilik gosteren cevre ve benlik algisi, iliski kurma ve dusunme bicimi vardir). Bu kimliklerden en az ikisi zaman zaman tekrarlayarak kisinin davranislarini denetim altinda tutar. Onemli kisisel bilgileri siradan bir unutkanlikla aciklanamayacak sekilde animsayamazlar.

Baska Turlu Adlandirilamayan Dissosiyatif Bozukluk:

Bu durumun DKB’ndan farki iki ya da daha cok kisilik durumu olmasina karsin, kisilikler arasinda ayrilik ve farklilik yoktur ya da onemli kisisel bilgiler icin untkanlik durumu bulunmamaktadir. Genelde en cok gorulen dissosiyatif bozukluktur. Ayrica uzun sureli zorla dusunce asilanmasi (beyin yikama), tibbi bir duruma baglanamayan bilinc kaybi-koma halleri, bazi duyu otesi algi yasantilarinin oldugu vakalar bu gruba ornek olusturmaktadir.

Toplumda ne oranda gorulmektedir?

% 5-10 arasinda gorulmektedirler. Daha cok kadinlarda teshis edilmektedir. Erkek hastalarin ise suc isledikleri icin daha cok adli sistem icinde olduklari ve bu nedenle tani konulamadigi dusunulmektedir. Kisilerin ozellikle kafalari icinden gelen sesler duymalari, yaptiklarini hatirlamadiklari seylerle karsilasmalari gibi belirtilerin, ogrenilmesi halinde kendilerinin “akil hastanesine kapatilacaklari ya da toplumda damgalanacaklari ” yonundeki inanclari nedeniyle tedaviye basvurmadiklari gorulmektedir.

Hastalik nicin onemlidir?

Rahatsizligi bilmeyen kisilerce yanlislikla daha agir rahatsizliklarla karistirilip, hastanin yanlis ve hayatini kotu etkileyen tedaviler uygulanmasina yol acilabilir. Hastanin islevselligi kotu etkilenebilir. Hasta intihar edebilir ya da baskalarina zarar verebilir. Degisik kisiliklerin etkisi ile suc olarak addedilebilecek olaylarla karsilasilabilir.

Tedavi:

Hastalik bu rahatsizligi bilen psikiyatristlerce uzun dönemli psikoterapi ile tedavi edilmektedir. Tedavide kisiliklerin bir araya getirilerek bir butun olusturmasi ve gecmiste yasanan ve bazi hallerde unutulmus olan travma doneminin aydinlatilip, bunun normal bilinc hali ile birlestirilmesi ve butunlestirme sonrasi eslik eden diger kisilik sorunlari ve yaklasimlarin tedavisi ile surdurulur. Psikoterapi esnasinda farkli kisiliklerin etkisi ile sikayetlerde alevlenmeler gorulebilir. Bu durumlarda ilac tedavileri ve kisa sureli yatakli tedaviler gerekebilir.  

 

 

 

 

 

Ana Sayfa ] Geri Dön ]



Last modified: 05-Ağu-2012 Registrant:Tahir Ölmez